Araucana krielen
Gallina Mapuche
De Araucana-kriel is een staartloos dwerghoen met iets vechthoenbloed, bekend om blauwgroene eieren en de typische oortoefjes. Actief en waakzaam, graag aan het scharrelen, en een opvallende verschijning in elke kudde.
Kenmerken
Van boven oogt het lichaam ovaal. Goed gerond, met een enigszins opgerichte houding en een waakzame, uitdagende blik. Geen staart. Type en oortoefjes wegen zwaarder dan perfecte kleur.
- Gewicht: Haan ongeveer 850 g, hen 750 g.
- Ringenmaat: Haan 13 mm, hen 11 mm.
- Kam: Onregelmatige erwtenkam, compact en laag.
- Kopversiering: Vier toegestane varianten: (A) oortoefjes van 3–5 cm uit een wratachtige uitstulping bij de oorlellen, gelijk van vorm en grootte, (B) oortoefjes met bakkebaarden, (C) alleen bakkebaarden, (D) zonder toefjes én zonder baard.
- Benen: Onbevederd, middellang, vier tenen. Bij wildkleur vaak wilgengroen.
Levendige scharrelaars. Door het vechthoenbloed soms wat schuw, maar stevig en actief.
Eileg
Het blauwgroene ei is het uithangbord. Niet alleen mooi, ook een nette productie voor een erfgoedkriel.
- Productie: Ongeveer 150–180 eieren per jaar.
- Kleur en gewicht: Blauwgroen, rond de 40 g.
- Broedsheid: Hennen worden vaak broeds en zijn meestal goede moeders.
Hen vs haan
De haan is groter en wat rechterop, met sterker hals- en zadelbehang. De hen staat minder aflopend en heeft een voller achterlijf. Oortoefjes en baard volgen bij haar de borstkleur, bij hem vaak zwart (bij wildkleur).
Klimaat
Winterhard en aanpasbaar. Kou en gewone warmte nemen ze voor lief. Ze willen ruimte om te scharrelen en vliegen goed, dus stevige afrastering helpt. Een droog, tochtvrij hok is genoeg. Geen veeleisende huisvesting.
Kleurslagen
Bij dit ras let men vooral op type en oortoefjes, meer dan op kleur. Wildkleur komt veel voor: haan met oranjerood halsbehang en zwarte borst, hen roodbruin met zwarte pepering en zalmkleurige borst. Verder onder meer zwart, blauw, zilverpatrijs, goudpatrijs, wit en blauwzilver.
Geschiedenis
Genoemd naar het Mapuche-volk (vroeger Araucaniërs) van Chili. Blauwe eieren en staartloosheid horen bij die oude lijnen, al is de geschiedenis complex en lopen Amerikaanse, Europese en Zuid-Amerikaanse types uiteen.
De kriel is in Duitsland en de VS verder ontwikkeld, met shows vooral in Duitsland. Men selecteerde op oortoefjes en staartloosheid, naast het blauw-ei-gen. Deze dwerghoenders houd je voor eieren, type en karakter, niet als dubbeldoelras.
Genetica van oortoefjes
Het gen voor oortoefjes is dominant en niet geslachtsgebonden, maar in fokzuivere (homozygote) vorm letaal. Kuikens met twee kopieën overleven niet.
Daarom is de fokrichtlijn: variant A of B (mét toefjes) paren aan C of D (zonder het toefjesgen). Welk geslacht de toefloze kant is, maakt niet uit. Zo blijf je bij levensvatbare, heterozygote oortoefjes.
Vorm
Detailbeschrijving als aanvulling op de kenmerken hierboven.
- Romp: Goed gerond, enigszins opgericht. Lijkt langer dan bij andere bolstaartrassen door één staartwervel meer in de aanleg.
- Snavel: Krachtig, niet te lang.
- Hals: Middellang, met brede lange halsveren.
- Rug: Middellang, iets aflopend.
- Borst: Breed, matig gewelfd, naar voren.
- Vleugels: Vast aanliggend, vrijwel horizontaal, niet voorbij het lichaam.
- Staart: Ontbreekt.
- Ernstige fouten: Te plomp, te groot of hoekig. Andere kamvorm. Afwijkende beenkleur. Manenvorming in de hals. Bij oortoefjes: sterk verschillende toefjes, of een sterk ontwikkelde keelbaard.
Bronnen
American Poultry Association (2023). The American Standard of Perfection.
Gail Damerow (2012). The Chicken Encyclopedia: An Illustrated Reference. Storey Publishing.
Kleindierliefhebbers Nederland (2026). Standaard voor Hoenders en Dwerghoenders - Araucana krielen.
Chicken Fans. Araucana Chicken: The Blue Egg Laying Chicken. https://chickenfans.com/araucana-chicken/ (Geraadpleegd 2025).
The Livestock Conservancy. Araucana Bantam Chicken. https://livestockconservancy.org/heritage-breeds/heritage-breed-details/araucana-chicken/ (Geraadpleegd 2025).
Verhoef, E. Rijs, A. (2001). Geïllustreerde Hoender Encyclopedie. Rebo Productions.