Appenzeller spitskuifkrielen

Een elegant landhoentype: middellang, voldoende diep, naar achteren iets smaller. Lichter en fijner dan de Appenzeller baardhoen. De speciale kopversiering steelt de show.

• Gewicht: Haan ongeveer 700–800 g, hen 600–700 g.
• Ringenmaat: Haan 13 mm, hen 11 mm.
• Kam: Tweehoornig: twee middelgrote, kegelvormige hoorntjes, vrijwel rechtop of licht V-vormig, fijn en levendig rood.
• Kuif: Smalle spits- of helmkuif van spitse veren, aaneengesloten, rechtop of licht naar voren. Niet te klein, verward of achterover.
• Neusgaten: Groot en open. Snavel blauwachtig licht hoornkleurig.
• Oorlellen: Middelgroot, ovaal, zuiver wit. Ogen donkerbruin.
• Benen: Onbevederd, fijn, leiblauw.

Levendig, waakzaam en soms wat schuw. Uitstekende scharrelaars met een groot vlieg- en klimvermogen. Geen knuffelkippen, wel fascinerend in uitloop.

Ondanks het sierlijke uiterlijk leggen ze netjes door.

• Productie: Rond de 150 eieren per jaar.
• Kleur en gewicht: Wit, ongeveer 40 g.
• Broedsheid: Niet consequent broeds, maar sommige hennen gaan af en toe zitten.

De haan staat wat rechterop, met een forsere tweehoornige kam en goed ontwikkelde sikkels die fraai aansluiten op het zadelbehang. De hen draagt de staart iets lager, onder een stompe hoek. Haar kuif is vaak wat voller, haar kam iets bescheidener.

Uit de Appenzeller bergen: zeer winterhard. Kou en wisselvallig weer nemen ze voor lief. Ze willen ruimte om te scharrelen en klimmen. Ze vliegen uitstekend, dus reken op een overdekte ren of hoge afrastering als je ze binnen wilt houden. Een droog, tochtvrij hok blijft verstandig.

In Nederland staan vooral de geloverde (getoepte) kleuren centraal:

• Goud zwartgeloverd: Diep goudbruine grondkleur met groenglanzend zwarte lovers (toepen).
• Zilver zwartgeloverd: Zilverwit met dezelfde zwarte lovers.

Verder komen zwart, ongezoomd blauw en wit voor. Historisch en bij het groothoen ook onder meer zwartbont, koekoek en geel witgetoept (toevallig ontstaan bij Lothar Furcher). De zilver zwartgetoepte was lange tijd de meest voorkomende slag.

De Appenzeller spitskuif is het nationale hoenderras van Zwitserland, al eeuwen bekend uit het dubbelkanton Appenzell. Tot eind jaren vijftig bleef het buiten Zwitserland vrijwel onbekend. Op afgelegen boerderijen dreigde degeneratie door isolement.

Fischer uit Stuttgart importeerde restbestanden en kruiste met zwarte La Flèche, wat vitaliteit gaf aan zilver zwartgetoept, later goud zwartgetoept en zwart. In 1953 inspireerde het ras tot een speciaalclub voor zeldzame hoenderrassen. Pro Specie Rara steunt het behoud naast de showfok. Het grote ras was een stevig alpenlandhoen. De kriel is in Nederland gecreëerd en in 2003 erkend. Brabanters gelden als nauwste verwanten. Deze dwerghoenders houd je voor uiterlijk, eieren en karakter, niet als dubbeldoelras.